Hướng dẫn cách bốc bát hương và cách đặt bát hương

4.0 35

Với người Việt, trong gia đình (ngay cả người theo Công giáo) nào cũng có ban thờ và một linh vật không thể thiếu được trên đó chính là bát hương hay bát nhang dùng để cắm cây hương sau khi đã thắp. Nhưng việc đặt bát nhang hay bốc bát nhang thì không phải ai cũng rõ.

Hướng dẫn cách bốc bát hương và cách đặt bát hương
Nội dung chi tiết

Trong mỗi gia đình, bát hương được coi là biểu tượng tâm linh trên ban thờ. Bát hương là nơi giáng của các hương linh, thần, thánh, tổ tiên việc thờ cúng thắp hương lên bát hương là hình thức hội tụ tâm thức.  Mỗi khi cầu cúng, thắp hương chính là nơi gửi gắm lòng thành kính của người đó đến tổ tiên, thần linh.

Hướng dẫn cách bốc bát hương và cách đặt bát hương - 1

Cách bốc bát hương và đặt bát hương trên bàn thờ gia tiên

Thông thường bát hương trong các gia đình người Việt thường thờ 3 cấp bậc đó là:

- Thờ Phật: những mong sự bình an đến với gia đình, hóa giải tai ương.
- Thờ Thần: các vị thần thổ công, long mạch, thần tài, tiền chủ những vị cai quản mảnh đất mình cư ngụ, cầu giúp gia đình ăn ở yên ổn.
- Thờ Gia tiên: Bao gồm tổ tiên họ nhà mình và các bậc phụ thờ theo tiên tổ. Nếu như thờ cả gia tộc nhà ngoại (khi nhà ngoại không có con thừa tự) thì bắt buộc phải lập thêm bát hương và ban thờ khác.

  • 1

    Cách đặt bát hương

    Tùy từng vùng mà có những cách đặt bát hương khác nhau. Ở vùng đồng bằng bắc Bộ và những cư dân gốc ở đây thường đặt 3 bát hương trên đế Tam sơn của cùng một ban thờ.

    Cách đặt bát hương cũng phải tuân theo thứ tự nhìn từ ngoài vào là: bát bà cô tổ bên trái, thổ công chính giữa và gia tiên bên phải.Trong đó bát hương của thổ công lúc nào cũng phải to hơn và đặt cao hơn 2 bát hương còn lại.

    Nhiều gia đình thường đặt quá nhiều bát hương trên ban thờ là không đúng cách, điều này không chỉ khiến không tổ hợp được sức mạnh mà còn không hợp lý nếu như theo thời gian số người mất trong gia đình tăng lên thì không đủ chỗ đặt bát hương. Ngoài ra một số gia đình ghi tên rõ bát hương nào thờ ai, đó là cách đặt bát hương sai, một việc làm cấm kỵ vì thể hiện sự “phạm thượng” với bề trên.

  • 2

     Việc bốc bát hương

    Hướng dẫn cách bốc bát hương và cách đặt bát hương - 2

    Bốc bát hương và những điều cần biết

    Khi muốn bốc bát hương, gia chủ cần phải nhờ cậy thầy, đó có thể là các sư thầy hoặc pháp sư. Để bốc bát hương, các thầy sẽ chú nguyện, thỉnh thần linh, vong linh tổ tiên, người đã khuất về an nhập. Đây là việc cung cấp cho các vật thờ cúng một nguồn năng lượng ban đầu và sau này trong quá trình thờ cúng, năng lượng đó ngày một tăng trưởng khiến cho độ linh thiêng ngày càng cao. Điều này cũng giống như Khai quang, Điểm nhãn cho tượng mỗi khi đúc xong để tăng linh khí và cũng không cho các vong linh hỗn tạp tá vào.

    Theo dân gian chỉ sau khi hoàn thành công đoạn này thì việc mới biến một vật từ vô tri trở nên linh thiêng, bát nhang mới có các vị Thổ công, Thần linh, Gia tiên theo chứng minh cho thân chủ khi vái cúng và tạo được linh khí để có thể giúp đỡ, độ trì cho gia chủ.

  • 3

    Quy trình bốc bát hương

    Những chiếc bát hương khi được tạo ra thì chỉ là một vật vô tri làm bằng sứ hay đồng, chỉ sau khi được thực hiện nghi thức bốc bát hương thì mới trở thành vật linh thiêng để cắm hương nhang thờ cúng.

    Nếu không tiến hành bốc bát hương đúng cách thì cũng giống như nhà không chủ. Khi đó Thần, Phật, Tổ tiên giáng lâm độ trì thì ma quỷ cũng chen chân theo để quấy phá.

    Vì vậy mỗi gia đình cần tuân thủ theo quy trình bốc bát hương dưới đây:

    - Không mua loại bát hương có chữ Hán viết ở thành khi mua bát hương.

    - Sau khi mua bát hương về, tiến hành rửa qua nước muối rượu gừng, pha thêm một chút nước hoa hoặc thả cánh hoa hồng để thơm tho sạch sẽ. Sau đó phơi khô hoặc xông trầm hương. Nước rửa xong đổ ra sân hoặc vẩy quanh nhà, tuyệt đối không đổ xống cống.

    - Sau đó lót ở đáy bát nhang một mảnh giấy trang kim vàng (vừa để lót, vừa phòng các đồ yểm trong bát không bị cháy theo khi bát nhang “hoá”).

    - Theo quan niệm xưa, bát nhang đã được làm đúng pháp thì phải có cốt: Cốt bát nhang có 7 thứ báu (Thất bảo) như vàng, bạc, ngọc, mã não, san hô,...Tối thiểu có 3 thứ: vàng, bạc, ngọc được bọc bởi 1 tờ giấy tráng kim dùng bút đỏ đã được làm phép chú bút, chú giấy, chú mực ghi một số chữ (do sư ghi, chữ thiên do các vị Thánh ngự ghế viết).

    Trong bát nhang còn có tiền âm ("Ngũ Lộ Thần tài"), tiền dương màu đỏ mệnh giá mang số 5 (sinh) được gấp thành các chiếc thuyền nhỏ xếp xung quanh khối cốt thất bảo.

    - Tiếp theo đốt tro bếp bằng rơm nếp hoặc trấu , không nên cho cát vì sẽ rất nặng.

    - Sau cùng là đọc Kinh hay Chú Mật Tông, Tiên Gia tùy theo môn phái của Thày để an vị Bát nhang. Khi làm phép lần đầu, người bốc bát hương cắm cây chữ Thọ bằng đồng để thắp hương vòng; cắm 9 hay 3 cây nhang tùy bát của Phật hay các tầng khác. Lúc an vị cần đặt bát hương ngay ngắn sao cho mặt nguyệt (lưỡng nghi) nằm trên trục vuông góc với bàn thờ và theo hướng bàn thờ và Bát nhang chính ở vị trí giữa (so với 2 cạnh bên bàn thờ). Chỉ khi hoàn thành các công đoạn bốc bát hương này thì bát hương mới chính thức được đưa vào sử dụng làm vật thờ cúng và mới có đủ linh lực.

  • 4

    Sử dụng bát hương

    Sau kho bốc bát hương xong, gia chủ phải đặt nơi bàn thờ sạch sẽ, không nên để uế tạp. Trước Tết các gia đình thường sửa soạn sắp xếp bàn thờ, tuy nhiên trước khi làm phài khấn vái, xin phép, chỉ được di chuyển chén nước, bình hoa, đèn, đỉnh đồng chứ tuyệt đối không được xê dịch bài vị, bát hương.

    Khi vệ sinh bát nhang, bài vị phải lấy tay giữ không cho xoay rồi lấy khăn sạch, ẩm, phun rượu cho pha gừng giã nhỏ, nước hoa lau cho sạch.

    Nếu bát hương có quá nhiều chân hương thì có thể xin rút bớt nhưng phải để lại 5 chân. Những chân nhang đã nhổ cần đốt rồi thả tro xuống sông suối.

    Khi cầu cúng thắp hương phải mở rộng cửa, thắp đèn trước sau đó rót nước, rượu rồi thắp hương và khấn cúng (kêu cầu). Nên thắp số thẻ hương là số lẻ, 3 hoặc 5. Nhớ rằng khi thắp phải để hương cháy đều, dùng tay phẩy nhẹ cho tắt lửa, không thổi. Khi cắm hương cần cắm cho ngay ngắn mới có tác dụng dẫn lời thỉnh cầu tới đúng nơi cần đến. Đồng thờ không cắm chồng các chân hương lên nhau nhằm tránh tạo ra những lớp thô (cũ) và thanh (mới) và phòng bốc hoả.

    Nếu gặp hiện tượng bát hương tự nhiên bốc cháy, theo dân gian, điềm báo hóa âm (chân hương cháy từ trong ra rồi đổ xung quanh) liên quan đến việc thờ cúng, mồ mả còn điềm hóa dương (cháy từ trên xuống) lại liên quan đến cuộc sống hằng ngày và nhà cửa.

    Khi đó cần để hoá hết nhưng nhớ phòng hoả hoạn đừng dùng nước dập tắt tránh "Thuỷ Hoả giao tranh".

    Nếu đang cầu cúng mà hương tắt cứ để thế mà châm lửa tiếp, đừng nhổ lên đốt lại bởi khi nhổ lên cắm lại thành hương thừa, mất gốc, cầu cúng mất linh nghiệm. Cổ nhân cho rằng, ngoài lý do hương kém phẩm thì cần phân biệt:

    - Hương tắt phần trên là ở Thiên, liên quan đến nóc nhà, ban thờ...

    - Hương tắt ở đoạn giữa là Nhân, liên quan đến thành viên gia đình;

    - Hương tắt đoạn cuối nghĩ đến Địa, liên quan đến mồ mả, đất cát...

Như vậy không chỉ có bốc bát hương, đặt bát hương mà còn rất nhiều điều cần biết xung quanh bát hương. Hy vọng những thông tin trên đây có thể giúp bạn đọc hiểu thêm nhiều điều về những điều nên và không nên cùng các nghi thức thờ cúng tổ tiên.

XEM THÊM: